Problemática ambiental: exploración incontrolada, desenvolvemento sostible e risco ecolóxico

Problemática ambiental

Problemática ambiental: Explotación incontrolada: é unha das consecuencias directas do proceso de industrialización e da sobreexplotación de recursos, da que se deriva a crise ambiental na que nos atopamos inmersos. A sociedade industrial baséase na xeración de riqueza e bens de consumo que promoven o crecemento económico, sen ter en conta o deterioro do medio natural. É dicir, baséase na consideración do sistema económico á marxe do sistema ecolóxico.

Neste sistema económico liberanse moitos residuos e prodúcense custos impactos ambientais, denominados custos ocultos ou insumos (os gastos ambientais que non se adoitan contabilizar no prezo dos produtos e que provocan efectos nocivos no medio ambiente, na sociedade ou na saúde). Por exemplo, a enerxía consumida durante a extracción, o procesado e o transporte dos recursos, a contaminación xerada durante a súa combustión e os impactos ambientais ocasionados.

As solucións que se propoñen baséanse na crenza de que os avances tecnolóxicos que aparezan nun futuro poderán impulsar a busca de novas fontes de recursos, o que permitirá continuar a súa explotación.

Conservación a ultranza

Conservación a ultranza: prima a conservación do medio natural sobre o desenvolvemento económico.

Desenvolvemento sostible

Desenvolvemento sostible: este modelo supón a solución viable á crise ambiental. Trátase de adoptar novos modos de vida e un novo estilo económico que respecte o medio natural e evite o deterioro do sistema ecolóxico que nos mantén, de forma que sexa posible a obtención continuada de recursos naturais. Tamén chamado sostibilidade: a actividade económica que satisfai as necesidades da xeración presente sen afectar a capacidade das xeracións futuras de satisfacer as súas propias necesidades.

A sostibilidade débese abordar en tres niveis:

• Socioeconómico: implica o crecemento industrial, o agrícola, o rendemento financeiro, a remuneración dos empregos e a satisfacción das necesidades dos fogares.
• Ecolóxico: aire e auga limpos, preservación do solo, conservación dos recursos naturais e da diversidade biolóxica.
• Social: o beneficio público, a equidade laboral, a participación, a autodeterminación, o trato digno aos traballadores, a preservación das culturas e a saúde dos seres humanos.

Principios: de recollida sostible, de vertedura sostible, de emisión sostible, de selección sostible de tecnoloxías, de irreversibilidade cero e de desenvolvemento equitativo.

Indicadores ambientais

Indicador ambiental: a variable ou estimación ambiental que achega información sobre o estado ou a evolución dun problema ambiental concreto e que pode ser utilizada durante o proceso de toma de decisións co fin de adoptar o tipo de medidas máis axeitadas para tratalo e palialo.

Tipos

• I. de presión (P): reflicten a presión directa ou indirecta que exercen as actividades humanas sobre o medio ambiente (cantidade de emisións de CO2 á atmosfera como resultado do emprego dos combustibles fósiles).
• I. de estado (E): describen os efectos derivados da presión concreta sobre a calidade do medio. Dánnos a idea do impacto ambiental orixinado sobre o medio (aumento da temperatura debido ao incremento do efecto invernadoiro).
• I. de resposta (R): indican o esforzo político ou social en materia de medio ambiente. Sérvennos para marcar os obxectivos e tomar decisións sobre o estilo de explotación, dexoado a partir da información extraída observando a realidade (promulgación de leis políticas para a redución das emisións de gases de efecto invernadoiro).

Pegada ecolóxica

Pegada ecolóxica: como a medida do impacto ambiental total xerado por unha determinada poboación sobre o medio ambiente. Exprésase pola cantidade de área produtiva, terrestre ou mariña, valorada en hectáreas de superficie terrestre, necesaria para a produción de todos os recursos (alimentos, madeira, enerxía) que se consumen para asimilar todos os residuos xerados e para que se desenvolva a vexetación necesaria para absorber todo o CO2 emitido á atmosfera como consecuencia da queima de combustibles fósiles.

Risco ambiental

Perigosidade (P): depende do propio evento. É a probabilidade de ocorrencia dun fenómeno cunha severidade que o fai potencialmente daniño nun lugar determinado e dentro dun intervalo de tempo específico. Valórase desde tres puntos de vista: severidade, tempo de retorno e distribución xeográfica.

Vulnerabilidade (V): representa o grao de dano expresado en tanto por un das perdas (vítimas mortais, perdas económicas ou ecolóxicas) con respecto ao total exposto a un determinado evento. Exprésase en forma de probabilidade que varía entre 1 (representa a perda total) e 0 (que equivale á ausencia de dano).

Exposición (E): ou "valor", representa o total de persoas ou bens expostos a un determinado risco. É un factor de gran importancia, xa que ao aumentar a exposición (sobrepoboación nas cidades), increméntanse máis os danos que pola perigosidade do propio evento. Pode ser de tipo social (se se valora a poboación implicada ou o número de vítimas potenciais), económico (ten en conta as perdas económicas valoradas en euros/ano) ou ecolóxico (ten en conta o número de especies de seres vivos afectadas ou o grao de deterioro dos ecosistemas).

Valoración do risco

Considérase risco (R) ao produto da probabilidade de ocorrencia ou perigosidade (P) dun desastre, pola vulnerabilidade (V) en tanto por un, e pola exposición (E) en número total de vítimas ou danos económicos potenciais (por evento ou ano). R = P · V · E. Polo tanto, para que exista risco teñen que ocorrer os tres factores, xa que se un deles é cero, o risco será nulo.

O risco pódese avaliar en función de dous tipos de parámetros:

• Cuantitativos: en función do número de persoas feridas ou mortas, ou en función de perdas económicas valoradas en euros, dólares.
• Cualitativos: en función da severidade dos danos económicos, sociais ou ecolóxicos orixinados. O risco pódese valorar en graos (nulo, baixo, medio, alto, moi alto).

Reciclaxe da materia

Reciclaxe da materia: a materia orgánica é biodegradable, o que significa que pode ser degradada e transformada en materia inorgánica pola acción de organismos concretos (bacterias e fungos), que reciben o nome de descompoñedores. Grazas a eles, a materia orgánica que cae ao solo procedente de cada un dos niveis tróficos se transforma en sales minerais, que poden volver a ser utilizadas polos produtores na fotosíntese. Así, a materia recíclase e non se perde: o ciclo tende a ser pechado.

Aínda que, algúns restos orgánicos escapan ao reciclado dos descompoñedores e quedan enterrados en condicións anaerobias durante millóns de anos, transformándose en combustibles fósiles que se almacenan na litosfera.

Fluxo de enerxía

Fluxo de enerxía: a enerxía solar que entra na cadea trófica mediante a fotosíntese é transformada en enerxía química contida na materia orgánica, forma na que pasa dun aos outros elos mediante o alimento. Ao contrario do que ocorre coa materia, a enerxía que pasa dun niveis a outros non constitúe un ciclo pechado, senón que se trata dun fluxo aberto e o seu sentido de transferencia é unidireccional. Ademais, o devandito fluxo vai diminuíndo desde os produtores ata os derradeiros niveis.