Patoloxías musculoesqueléticas e solo pélvico no embarazo

Alteracións musculoesqueléticas no embarazo

Separación da sínfise pubiana: maior a 10 mm, con compromiso ligamentoso.

Cóccix: os cambios aseméllanse aos dunha persoa con obesidade. O peso predisponse á disfunción coxíxea, existindo un alto risco de luxación.

Patoloxías musculoesqueléticas máis comúns

• Síndrome do túnel carpiano: resultado do edema e da compresión. Dáse con maior frecuencia no terceiro trimestre e de xeito bilateral. Trátase dunha condición xerada polo aumento de presión ou atrapamento do nervio mediano/radial a nivel do pulso.
  • Síntomas: durmimento dos dedos polgar, índice, medio e anular; sensación de corrente, diminución da forza e dor no brazo, man e dedos.
  • Tratamento (TTO): repouso de man e pulso durante polo menos dúas semanas, inmobilización, redución da inflamación, AINE, diuréticos, exercicios de estiramento e fortalecemento, ou cirurxía.
• Tendinite de Quervain: dor no estiloide radial tras o movemento do pulso e do polgar, dor á palpación; en ocasións pálpase un engrosamento da polea ou crepitación durante o movemento dos tendóns. Afecta o abdutor longo do polgar e o extensor curto do polgar.
  • Factores importantes: edema e hiperlaxitude. No posparto asóciase ao manexo e coidado do bebé.
  • Tratamento (TTO): inmobilización de polgar e pulso, AINE, infiltración, elongación e cirurxía.
• Dor lumbopélvica (DLP): dor na zona lumbar ou pélvica. Afecta a cintura pélvica, con dor na crista ilíaca posterior, na prega glútea e ao redor da articulación sacroilíaca (SIJ).
• Dor lumbar (DL): dor e molestias por debaixo do reborde costal e por enriba da prega glútea. Presenta o seu pico na semana 36 de xestación (SEG), momento no que hai maior dor pélvica que lumbar (no posparto invértese).
  • ODI (Oswestry Disability Index): mide o nivel de discapacidade por dor lumbar (a puntuación multiplícase por 2).
  • Factores de risco: dor durante a xestación, traballo estresante, DLP en embarazo anterior, dor lumbar previa ao embarazo, DLP mantida no posparto por hipermobilidade, baixa resistencia da musculatura lumbar e alto índice de masa corporal (IMC).
• Pubalxia no embarazo: dor suprapúbica, en cadeiras, costas e inguas. Adoita empeorar pola noite e resólvese no posparto.

Pautas para o exame clínico

Durante a exploración clínica, débese evitar:

• Compresión abdominal.
• Posicións de inversión onde os glúteos queden máis altos ca o peito.
• Actividades que involucren movementos de balanceo, torsións ou xiros rápidos.

Débese ter especial coidado con:

• Posicións asimétricas das extremidades inferiores (EEII).
• Rangos de movemento ao mobilizar as cadeiras.
• Diminución da velocidade de marcha e aumento da base de sustentación (BS).
• Avaliación das transferencias e dos movementos funcionais.
• Avaliación exhaustiva do patrón respiratorio.

Diafragma e solo pélvico

O diafragma pélvico é un conxunto de músculos, fascias e ligamentos que pecha a cavidade da pelve pola súa parte inferior, outorgando soporte contra a forza da gravidade e garantindo unha posición axeitada das estruturas pélvicas.

Principais funcións

• Función de continencia: control de esfínteres.
• Función sexual: erección no home, entre outras.
• Función de sostén: mantemento das vísceras pélvicas, consecuencia directa da posición bípede.
• Estabilidade lumbopélvica e presión intraabdominal (PIA): coordinación activa entre a musculatura abdominal, o diafragma e o solo pélvico (SP). O solo pélvico contráese anticipadamente e de maneira proporcional ao aumento da PIA para o sostén dos órganos e a continencia.

Sostén de órganos pélvicos

Para o aumento da PIA, o elevador do ano é fundamental na estabilización do centro perineal grazas ao sistema de fascias e ligamentos:

• Fascias: encargadas de consolidar e soportar os órganos pélvicos.
• Ligamentos: suspenden os órganos e serven de ancoraxe para a musculatura.

A acción sinérxica de ligamentos, músculos e fascias inflúe de forma directa no funcionamento normal dos órganos pélvicos. O grao de tensión depende estreitamente do ton e da forza do músculo elevador do ano (EA).

Niveis de suspensión visceral

• Nivel I: estabiliza o cérvix, o terzo proximal vaxinal e o segmento inferior do útero en posición horizontal e posterior. Prevén prolapsos uterinos. Implica os ligamentos cardinais (colo uterino e terzo posterior da vaxina).
• Nivel II: estabiliza a vexiga, os dous terzos superiores da vaxina e o recto no plano horizontal á altura da espiña isquiática mediante a fascia pubocervical e a fascia rectovaxinal.
• Nivel III: disposición perpendicular aos outros niveis, definindo o sentido vertical da porción inferior da uretra, da vaxina e da canle anal.

Inervación da rexión pélvica

A inervación principal provén do nervio pudendo (S2-S3-S4) e de raíces directas de S3-S4 para o músculo elevador do ano:

• Tronco inferior: orixina o nervio rectal inferior (inerva o esfínter externo do ano e a pel da rexión perineal).
• Tronco superior: continúa cara ao nervio dorsal do clítoris.
• Tronco superior e/ou inferior: dá orixe ao nervio perineal (inerva os músculos isquiocavernoso, bulboesponxoso, transversos e o esfínter externo da uretra).

O ton muscular e a información sensorial do solo pélvico están intimamente ligados coa función óptima dos órganos pélvicos. A información sensorial pélvica é esencial para o rendemento dos músculos do solo pélvico e transmítese a través de:

• Vías somáticas: recollen a sensibilidade da pel, o tacto e a temperatura.
• Vías viscerais: reguladas a través do sistema nervioso simpático e parasimpático.