Partición de herdanza en Galicia: concepto, clases e efectos

1. Particion: concpto e naturza xuridica.ai q advrtir q admais da rgulacion da particion polo cc nos arts. 1051 e ss, e imprscindibl tr en conta q a li d d. Civil d Galicia tn 1a rgulacion ad oc da particion, art. 270 e ss./a particion pod sr dfinida cm o xeito normal d finalizacion da comunidad erditaria, coa particion as titularidads 2 comuniros os sus dritos erditarios in abstracto transformans en titularidads concrtas tal e cm s infir do 1068 cc, xa q logo afir+e q a particion tn naturza spcificativa ou dtrminativa d dritos xq a particion produc a substitucion da cota d cada erdiro pols bns concrtos q s adxudiqn, e cm principio xeral en matria d particion sta a tndncia a evitar a comunidad x iso o art. 1052 cc sinala q todo erdiro (tstamntario ou ab intstato) tn drito a pdir en calqra tmpo a particion da erdanza. Pols incapacita2 e pols ausnts podran pdila os sus rprsntants lxitimos. advirtas admais q a accion xa solicitar a particion da erdanza e imprscritibl, tal e cm stablc o art. 1965 cc2. Class d particion.- extraxudicial:-tstamntaria: ralizada polo tstador (art. 1056 cc)-ralizada polo contador-partidor (ou comisario) art. 1057.1º cc -convncional ou contractual, art. 1058 cc -x acordo 1anim d to2 os coerdiros art. 1058 cc -realizad polo contador-partidor dativo, art. 1057.2 - xudicial: art. 1059 cc da division xudicial d patrimonios.3. Particion xudicial.cm stablc o art. 1059 cc cando os erdiros maiors d idad non s entndrn sobr o modo d facr a particion qdara a salvo o su drito xa exercitala na forma prvista pola lc. Polo tanto o cc rmits a lc e ai q tr en conta os arts. 782 a 789 da lc q lvan x rubrica da division xudicial d patrimonios. Advirtas en sints q a lc sixe xa sta particion xudicial q a solicitud acompañs o crtificado d dfuncion do causant e documnto q acrdit q o solicitant tn a condicion d erdiro ou lgatario do causant.4. Particion extraxudicial: polo propio tstador, x comisario e pols erdiros.tstamntaria (polo propio tstador): ala rfirs o 1056.1 cc cando dispon q cando o tstador fixera, x acto intr vivos ou x ultima vontad, a particion 2 sus bns, pasara xla, en canto non prxudiq a lxitima 2 erdiros forzosos./o efcto caractristico da particion ralizada polo propio causant e impdir q a sua mort xurda a comunidad erditaria, x iso lacruz brdjo dnomina a sta particion tstamntaria particion en evitacion da comunidad erditaria./obsrvs q o art. 1056 admit q o tstador faga a particion x acto entr vivos, con sta posibilidad qrs dispnsar a particion das formalidads tstamntarias, xa q logo admitns particions extratstamntarias xa sxa en documnto publico, xa sxa privado, xa sxa vrbalmnt; agora bn, sta particion extratstamntaria rkir 1 tstamnto prvio, simultano ou ultrior. Asi, ai q dstacar x significativa 1a sts d 6 d Marzo d 1945 na q s di q non obsta a validz da particion o abr sido fita en documnto privado cando 1 tstamnto postrior s rfira ala e smpr q non s prxudiq aos erdiros forzosos. /polo dmais, outro tipo d particion extraxudicial e a ralizada polo contador-partidor, tamn dnominado comisario. Ala rfirs o pfo. 1º do 1057 cc cando sinala q o tstador podra encomndar x acto intr vivos ou mortis causa xa dspois da sua mort, a simpl facultad d facr a particion a calqra prsoa q non sxa 1 2 sus coerdiros./o art. 1057.1 rcoye a figura do contador partidor ou comisario, o contador-partidor e 1a modalidad d executor tstamntario xa q logo e dada a parca rgulacion dst cargo polo cc, aplicans analoxicamnt en todo o non disposto nst artigo as rgras ditadas xa os albacas, arts 892 a 911 cc. Asi as cousas, ai q tr en conta q:1. O nomamnto pod facrs intr vivos ou mortis causa. 2. Ai q tr idonidad xa exercr o cargo, idonidad da q carcn os coerdiros, a razon e clara, sts carcn da obxectividad e da imparcialidad q rkir st cargo.3. A sua funcion consist na simpl particion da erdanza xa q logo o contador-partidor fara os lots en funcion das cotas q stablcu o causant xq o comisario non pod, x via d particion, altrar as cotas stablcidas no tstamnto./convncional ou contractual, ralizada pols coerdiros: dispon o 1058 cc q cando o tstador non fixs a particion nin encomndado a outro sta facultad, si os erdiros fosn maiors d idad e tivran a libr administracion 2 sus bns, podran distribuir a erdanza do xeito q tñan x convint./a particion ralizada pols coerdiros sta rxida x 1 principio basico q e a rgra da 1animidad, sta rgra pod xegar a convrtrs nun vrdadiro obstaculo xa a particion xa q basta a ngativa dun 2 particips xa q sta particion non tña eficacia e, xa q logo, abria q acudir a particion xudicial; x sta razon, en 1981 introduxos no cc o xagrafo 2º do art. 1057 q introduc a figura do xamado contador-partidor dativo./stan lxitima2 xa pdir ao xuiz o nomamnto dun contador partidor dativo os erdiros e lgatarios q rprsntn polo - o 50% do abr erditario, st contador dativo ekixas ao contador nomado polo causant no su rxim xuridico e funcions, coa 1ica pculiaridad d q a sua labor a d sr aprobada xudicialmnt. /ai q advrtir q, cando o cc no art. 1058 di q os coerdiros faran a particion do xeito q tñan x convnient, a dirccion xeral 2 rxistros e notariado e o ts tñen dclarado a travs das suas sntnzas q sts coerdiros podran altrar as cotas stablcidas en tstamnto sn q afct a validz da particion.5. Opracions particionais: invntario, valoracion, likidacion, formacion d lots e adxudicacion d bns.o cc carc d nor+ ad oc sobr opracions particionais, non obstant, exist 1a practica consolidada conform a cal a scritura d particion comprnd as sguints opracions: invntario, avaluo, likidacion, division e adxudicacion. Advirtas q non ai prcpto exprso en rlacion a forma das opracions particionais, ainda q cm normalmnt s prtnd a inscricion no rxistro da propiedad e ncsario cumprir a sixencia imposta polo art. 80 apartado 1 do rgulamnto ipotcario q fala d scritura d particion. nots q a stas opracions particionais db engadirs, no suposto d concorrncia d lxitimarios, a xamada colacion, q tmxalmnt inscribs dntro da fas d division ainda q s studa d forma indpndnt. Invntario: indica a rlacion d bns q constituen a erdanza, e o q s xama o rlictum. Avaluo: e a taxacion e valoracion dss bns q an d valorars tndo en conta o art. 1074 cc atndndo ao valor das cousas cando foron adxudicadas, xa q logo ai q star ao valor q tñan os bns rlictos no momnto da particion.

likidacion: consist na dtrminacion do activo nto a rpartir, xamado caudal partibl, mdiant a dducion do pasivo ao activo.division e adxudicacion: tratas d formar lots xa adxudicar aos erdiros, a ss lots na practica xudicial e notarial dnominans ijuelas. A formacion d lots aparc prsidida polo principio d omoxenidad d lots, nst sntido o art. 1061 dispon q na particion da erdanza obsrvaras a posibl igualdad facndo lots ou adxudicando a cada coerdiro bns da msma naturza, spcie ou calidad. Advirtas q st art. 1061 non s aplica aos supostos d particion polo tstador nin na particion pols coerdiros. Polo dmais a doutrina intrprta sta sixencia d igualdad d xeito flxibl, admais nos supostos d bns indivisibls ou q dsmrzan moito coa sua division, o art. 1062 stablc q s adxudiqn ss bns a 1 2 coerdiros aboando aos outros o excso en diñeiro, pro bastara q 1 so 2 coerdiros pida a sua vnda en publica subasta xa q asi s faga.6. A colacion.en canto a colacion, aparc rgulada no 1035 e ss e e 1a das opracions q comprnd a particion pro a difrnza das rstants a colacion non tn lugar en todo caso, snon exclusivamnt cando concorrn lxitimarios ou erdiros forzosos q rcibiran bns do causant en vida d st a titulo lucrativo. Sta opracion spcial intrcalas na particion xq dnd o drito romano entnds q cando 1 lxitimario rcib 1a doazon en vida do causant faino a modo d anticipo da sua cota, d ai q a ora d partir dba st lxitimario contar na sua part o xa rcibido, ou en palabras do cc, st lxitimario dbra tomar d - tanto cm rcibira./o modus oprandi da colacion aconsya distinguir 3 momntos: adicion a erdanza das doazons q o causant fixs en vida en favor 2 sus erdiros forzosos, d xeito q s constitua 1a +a formada polo rlictum mais o donatum, asi falas d axtacion contabl. /en 2º lugar procd tomar d - ou tomar en conta a ora d formar o lot do lxitimario, q foi donatario en vida do causant, o valor 2 bns q rcibiu xa con antrioridad do d cuius x acto intr vivos, asi pois o lxitimario q e donatario prcib d - o q xa rcibiu x doazon./en 3º e ultimo lugar, a opracion compltas coa atribucion aos dmais coerdiros do ekivalnt, en canto sxa posibl, en bns da msma naturza, spcie ou calidad./advirtas q o tstador pod dispnsar a 1 lxitimario da colacion, tal cm stablc o art. 1036 cc a colacion non tra lugar si o donant o dispon exprsamnt.
rkisitos da colacion: a.Concorrncia d varios lxitimarios, cando algun dls oubs rcibido en vida do causant a titulo gratuito. B.Q non fora dispnsado da obrigacion d colacionar, dispnsa q s pod facr polo causant na msma doazon, ou bn no tstamnto. C.Ai q advrtir q sta exento da obriga d colacionar o erdiro rnunciant. En todo o caso, ai q sinalar q o cc rgula supostos d bns q non stan somti2 a obriga d colacionar.
bns q non stan suxeitos a colacion: ·o art. 1041 cc exclue da obriga d colacionar os gastos en alimntos, educacion curacion d enfrmidads ou rgals d costum. ·art. 1042 cc: exclue da obriga d colacionar os gastos fitos pols pais xa dar a 1 fiyo 1a carrira profsional ou artistica./notes q coa L41/2003 d 18 d novmbro d protccion patrimonial d prsoas con discapacidad, introducs 1a modificacion no art. 1041 cc engadin2e o pfo. 2º sgundo o cal tampouco stan suxeitos a colacion os gastos raliza2 pols pais e ascndnts xa cubrir as ncsidads spciais 2 sus fiyos ou dscndnts con discapacidad. /efctos da colacion: tal e cm dispon o art. 1047 cc o donatario tomara d - na erdanza, tanto cm xa rcibira.7. Efctos da particion.o principal e a extincion da comunidad erditaria e a convrsion do drito erditario en abstracto (en bns concrtos e dtrmina2). Asi o art. 1068 rgula q a particion lgalmnt fita confir a cada erdiro a propiedad exclusiva 2 bns q ye foran adxudica2.8. Eviccion e sanamnto.xunto ao efcto principal da particion existn outros coma a obriga 2 coerdiros a eviccion e sanamnto, art. 1069 cc. Asi, s con postrioridad a particion algun coerdiro s v privado x sntnza firm, en virtud dun drito antrior doutra prsoa, d algun 2 bns adxudica2, os dmais coerdiro rspondran nos trmos q vrmos. O msmo acontc cando algun 2 bns adxudica2 na particion prsnta dfctos ocultos q dsmrzan o su valor ou os fagan impropios xa o uso./sta rsponsabilidad x eviccion x vicios ocultos e xa os coerdiros e tn cm finalidad o mantmnto da igualdad ou proxcionalidad entr os coerdiros trala particion. Polo tanto, sta obriga d rspondr traducs na ncsaria indmnizacion ao prxudicado. Ns sntido o art. 1071 sinala q a obriga rciproca 2 coerdiros a eviccion sra proxcional as suas rspctivas cotas./advirtas q ai supostos q excptuan sta obriga q impon o 1071, a sts supostos rfirs o art. 1070; excptuas da rsponsabilidad x eviccion e vicios:1.Nos ksos n q o tstador fixera x si msmo a particion, xa q ai q lmbrar q si o tstador houbs feito a particion pasaras x ela (art. 1056)2.Kndo s pacta exprsamnt entr os coerdiros, smpr q o pacto s faga d boa f./x outra banda, o art. 1072 stablc 1a rsponsabilidad en proxcion as cotas 2 erdiros a ora d rspondr ant 1 drito d crdito q s ye atribue a 1 2 coerdiros cando s trata dun crdito incobrabl.9. Modificacion e inficacia da particion.inficacia. o cc carc d nor+ ad oc sobr a inficacia da particion, polo tanto, xurisprudncia e doutrina emprgan as nor+ sobr a inficacia do ngocio xuridico e difrnza dntro da inficacia os supostos d: nulidad d particion, anulabilidad e rscision./ai q sinalar en todo caso q o principio q db inspirar sta matria e o d consrvacion da particion, x tanto os casos d nulidad, anulabilidad ou rscision dbn intrprtars rstritivamnt./asi, citas cm caso d nulidad absoluta da particion a contravncion duna norma imprativa, entr outros. /o cc contmpla 1 suposto d nulidad absoluta q e o contmplado no art. 1081 cc, sgundo st a particion fita con 1 a qn s cru erdiro sn slo, sra nula./anulabilidad. O igual q ocorr en matria d contratos, en matria d particion rsrvans os casos d anulabilidad aos supostos d dfcto d capacidad (x exemplo mnors q stan dfctuosamnt rprsnta2 ou axa vicios no consntimnto)./en canto a rscision o art. 1074 sinala q podran tamn sr rscindidas as participacions x causa d lsion, snon no caso q prxudiq a lxitima 2 erdiros forzosos ou d q aparza, ou racionalmnt s prsuma, q foi outra a vontad do tstador./sta accion rscisoria tn 1 prazo d caducidad d 4 anos q s computan dnd o momnto q s fixo a particion. /db sinalars q da rscindibilidad x lsion scapas a particion fita polo propio causant, art. 1075: a particion fita polo dfunto non pod sr impugnada x causa d lsion, salvo q prxudiq a lxitima.modificacion. ai q advrtir a priori q dntro dla ai q difrnciar 3 supostos: 1.Particion con prtricion: cm stablc o art. 1080 a particion fita con prtricion d algun 2 erdiros non s rscindira, salvo mala f ou dolo 2 intrsa2, pro sts tran q pagar ao prtrido a part q proxcionalmnt ye corrsponda. 2.Adicion da particion: o art. 1079 stablc q a omision d algun ou alguns 2 obxectos da erdanza non da lugar a q s rscinda a participacion x lsion, snon a q s complt ou adicion cos obxectos ou valors omiti2. St art. 1079 rspond ao principio favor partitionis. 3.Suspnsion da particion: a st suposto rfirs o art. 966 cc, cando a viuva cra abr qdado encinta, a division da erdanza tra q suspndrs ata q s vrifiq o parto ou o aborto, ou q rsult polo transcurso do tmpo q a viuva non staba encinta.