Novela de cabalaría e novela total: xénero, temas e movementos literarios

Novela de cabalaría

NOVELA DE CABALARÍA

Xénero nacido nas cortes bretoas (séculos XIII-XV). Herda as novelas artúricas (materia de Bretaña). Relato versificado (en francés, de orixe).

Blandin de Cornualla

Narra as aventuras dun mozo que encarna os ideais cabaleirescos. Elementos fantásticos e inverosímiles. A acción transcorre nun pasado lendario e nun lugar remoto. O cabaleiro ten calidades extraordinarias.

Novela cabaleresca

NOVELA CABALEIRESCA: no século XV distánciase da novela de cabalaría.

• Abandónase o tema da materia de Bretaña e adóptase un tono máis realista.
• Relato en prosa.
• Aventuras dun cabaleiro errante.
• Acción verosímil, ambientada nun lugar e momentos concretos.
• Personaxes de carne e óso.

Novela total: Tirant lo Blanc

NOVELA TOTAL: Tirant lo Blanc considérase novela total porque agrupa cinco xéneros literarios diferentes.

• Novela cabaleresca: aporta o tema cabaleiresco. A partir da figura do protagonista, o narrador reflexiona sobre temas que o fascinan ou preocupan: a función da cabalaría nunha sociedade cambiante ou a reivindicación da ética cabaleiresca fronte a novos valores morais. Un exemplo é a presentación máis cruel das xustas e do combate ultranza. Idealiza os cabaleiros dos primeiros tempos e defende a cabalaría como peza clave da sociedade.
• Novela militar e histórica: demostra a relación detallada dunha serie de técnicas e tácticas bélicas. En canto á historia, critica con frecuencia a pasividade dos diversos monarcas ante feitos graves que estaban a suceder, como o cerco de Rodas ou a caída de Constantinopla en mans dos turcos. Pódese entrever a política de alianzas dos monarcas da coroa catalanoaragonesa, que se reflicte na crítica e na caracterización despiadada que fai dos xenoveses.
• Novela de costumes: descrición minuciosa da vida na corte, con personaxes ricos e poderosos e festas abundantes. Describe o home no ámbito do torneo e a muller como unha ociosa, pero tamén presenta a falsa moral, as baixas paixóns, os celos, a traizón e a dureza da vida dos escravos, criados e soldados.
• Novela amorosa e erótica: é esencia na novela e un dos elementos que a fan orixinal. Amor e cabalaría van unidos íntimamente, de xeito que o amor se converte no motor da cabalaría: non hai ningún feito de armas que non se faga en honra a unha dama. Fai referencia a diversas prácticas amorosas (por exemplo, o lesbianismo) e o autor non o expresa de maneira vulgar, xa que utiliza o eufemismo, principalmente os que proveñen do léxico militar, o xogo de palabras e o humor irónico para describir estas escenas. A novela desprende moito vitalismo e unha gran despreocupación moral do autor, que nunca xulga aos seus personaxes. A descrición das escenas íntimas pode sorprender ao lector actual. Mostra a heroes que tamén senten e sofren.
• Novela psicolóxica: presenta os personaxes de forma evolutiva a medida que se desenvolve a novela.

Cronoloxía dos movementos

• Romanticismo: 1833, "Oda á patria" de Bonaventura Carles d'Aribau. 1877, Verdaguer e Guimerà gañan os Jocs Florais.
• Realismo: 1880 ata 1890.
• Modernismo: 1888, Exposición Universal de Barcelona. 1911, morte de Maragall.
• Noucentismo: 1906, eclosión do movemento. Prat de la Riba publica La nacionalitat catalana, Ors inicia El Glosari e edítase Els fruits saborosos de Carner, e ten lugar o Primer Congreso Internacional da Lingua Catalana. 1923, coa ditadura de Primo de Rivera.
• Avantguardismo: 1916-1939, tras a Guerra Civil Española, aínda que o movemento se seguiu cultivando.