A Nova Filosofía da Ciencia: Paradigmas e Revolucións

Características da Imaxe Dominante da Ciencia

Filósofos como Thomas S. Kuhn, Imre Lakatos, Karl Polanyi e Paul Feyerabend rexeitaron a "imaxe dominante da ciencia", vixente desde Descartes e Bacon ata a actualidade, caracterizada por:

• A idea dun método universal e único.
• A idea dun criterio universal de cientificidade que permitiría distinguir rigorosamente a ciencia das pseudociencias. Para a concepción tradicional, este criterio era o principio de verificación, e para Popper, o criterio de falsabilidade.
• A idea dun progreso lineal, continuo e acumulativo da ciencia, un progreso en liña recta sen rupturas, descontinuidades nin revolucións.
• A idea do realismo e da obxectividade da ciencia, segundo a cal a ciencia sería un reflexo preciso da realidade obxectiva.

Os novos filósofos da ciencia tratan de superar estes principios dogmáticos da teoría tradicional para poñer de manifesto a influencia dos procesos históricos.

Innovacións da Nova Teoría da Ciencia

Para distinguir a ciencia doutras formas de coñecemento, atendíase ao modo en que se fundamentan os enunciados científicos. Considerábase que os citados enunciados tiñan o seu fundamento na experiencia, como observación sensible dos feitos, e na lóxica formal, como instrumento de análise. O fallo principal desta concepción idealizada e pouco crítica da ciencia era que non poñía atención á historia real das ciencias e ao xeito en que teñen lugar os cambios conceptuais. A nova teoría da ciencia introduce, polo tanto, estas tres innovacións:

• Os feitos científicos non son feitos obxectivos. Son sempre relativos ao sistema conceptual utilizado para poñer en evidencia a súa relación.
• A avaliación das hipóteses científicas non se pode reducir á simple aplicación mecánica dunhas regras formais explícitas de inferencia.
• As teorías rivais poden ser inconmensurables entre si, é dicir, que non admiten comparacións entre elas.

Paradigmas e Revolucións Científicas

Kuhn define a súa idea de paradigma como un ideal común de explicación, un modelo teórico e unha serie de métodos para a solución de problemas na práctica científica nun momento histórico determinado. Un paradigma é como a matriz simbólica dunha comunidade científica. Na evolución da ciencia distínguense períodos de ciencia normal, marcados pola aceptación xeral dun paradigma, e períodos de revolución, nos que compite entre si un determinado número de paradigmas. Nestas situacións, novos descubrimentos e datos incompatibles co paradigma vixente resultan cada vez máis difíciles de ignorar. Entón, empézanse a cuestionar o paradigma vixente, podendo iniciarse un período de revolución no que ese paradigma se substitúe por outro.