Moral, Ética e Liberdade: Unha Análise Filosófica

Moral, Ética e Ciencia Empírica

A moral refírese a un conxunto de ideas acerca do que un individuo considera bo, malo, xusto, inxusto, digno de eloxiar ou censurar.

A ética equivale á filosofía moral, unha reflexión moral que pretende dar razóns e propoñer feitos a base de determinar o contexto correcto ou incorrecto.

A ciencia empírica procede da invención da hipótese que, para ter carácter científico, debe ser contrastable; débense poder derivar consecuencias para ser empiricamente verificable.

Liberdade e Moralidade

A liberdade é un presuposto da moralidade. Ningunha recomendación moral tería sentido se a nosa conduta estivese determinada, se non houbese liberdade de elección.

Tipos de Liberdade

• Liberdade física: ausencia de impedimentos á hora de actuar.
• Liberdade interior: ausencia de factores internos que impoñen a elección dunha opción ou outra.

Determinismo vs. Indeterminismo

O determinismo nega a existencia de liberdade; a aparencia de liberdade susténtase no descoñecemento que leva a vontade a tomar unha determinada decisión.

Tipos de Determinismo

• Determinismo biolóxico: afirma que os nosos actos son froito da herdanza.
• Determinismo educacional: a educación dirixe a nosa conduta; seremos e actuaremos de acordo cos patróns aprendidos.
• Determinismo social: defende a mesma idea, pero cifra as causas da conduta na sociedade.

O indeterminismo afirma a liberdade. A experiencia interna indícanos que en cada situación podemos actuar de diferentes formas.

Unha postura central/intermedia non entende a liberdade absoluta, recoñece que hai causas que inflúen e condicionan as decisións.

Heteronomía e Autonomía

Non debemos limitarnos a obedecer as normas cegamente. Kant considerou que a heteronomía consiste en recibir a lei desde fóra da propia razón e, pola contra, unha vontade autónoma é aquela que non se deixa levar por desexos, senón por principios de carácter racional, polo deber. Para Kant, un ser humano actúa moralmente cando actúa por deber. O valor moral non depende do que se quere, senón de se a vontade actúa por deber. O deber é un sometemento á lei. Kant mantén que cando o que determina a vontade é exclusivamente o deber, non está sometida a outra lei.

O Imperativo Moral

A lei moral preséntase á vontade humana como presionándoa, como mandato.

Tipos de Imperativos

• Imperativos hipotéticos: ordenan algo como bo para un fin, pero se alguén non cre nese fin, o mandato perdería a súa validez. Para Kant, os únicos imperativos válidos son os categóricos.
• Imperativo categórico: mandan de forma directa e absoluta, por puro respecto á lei moral, segundo unha máxima. Estas fórmulas están baleiras de contido, non din nada en concreto que debamos facer, só como debemos facelo.

Autonomía e Heteronomía Moral

A autonomía moral implica:

1. Desenvolvemento da capacidade para avaliar a validez da conduta e as súas consecuencias.
2. Independencia da vontade para tomar decisións. A autonomía non é máis que o exercicio da liberdade moral.

A heteronomía moral é a dunha vontade non verdadeira, tanto na expresión interior como exterior, e sobre as que existe un verdadeiro control.

A Conformación Moral

O desenvolvemento moral dunha persoa, posterior ao da personalidade, irá abrindo a posibilidade dunha conquista progresiva de autonomía moral.

A Plena Autonomía

O punto de partida debe ser un punto de chegada. Require unha continua reflexión racional e autocontrol da vontade que non todo o mundo está disposto a manter.