Locke e o contrato social: Estado de natureza e liberalismo

A idea de 'estado de natureza' como fundamento ideolóxico do novo Estado burgués: a teoría do contrato social en Locke.

Locke é considerado como o primeiro empirista moderno. Para el, a cuestión central que hai que resolver é delimitar de que coñecementos é capaz a razón humana.

Locke desenvolve unha teoría do contrato social, baseada nunha concepción menos pesimista do ser humano, e senta as bases do liberalismo político, reflectindo as aspiracións da clase burguesa: liberdade e igualdade políticas e a participación no goberno do Estado mediante a voz da maioría. Para Locke, a orixe e a lexitimación do Estado tamén son froito dun pacto, dun contrato entre os individuos que forman a sociedade. A convivencia na sociedade non se entende se non hai un consentimento por parte dos seus membros. Pero este contrato, mediante o que se lexitima o Estado, non comporta a renuncia aos dereitos persoais nin xustifica o absolutismo.

O estado de natureza

O ser humano é un animal social por natureza. No estado de natureza os seres humanos vivían en absoluta paz. Todos son iguais e libres por natureza.

A liberdade é o dereito fundamental. O dereito á propiedade privada outórgao o traballo: quen máis traballa máis ten, co límite de non deixar aos demais sen nada. Temos, pois, que os dereitos que teñen os seres humanos por natureza son:

• O dereito á vida
• O dereito á liberdade
• O dereito á propiedade privada

Segundo Locke, cando os seres humanos deciden construír a sociedade, non renuncian aos seus dereitos transferíndollos ao soberano; en realidade, o que fan é outorgarlles aos gobernantes o poder necesario para que os protexan.

O Estado liberal e a representación

O Estado liberal xorde deste contrato, e o poder do Estado pasa a ser representativo. Os gobernantes están ao servizo dos individuos, xa que estes renuncian a unha parte da súa liberdade para que a autoridade protexa os seus dereitos. O Estado constitúese para protexer ao individuo, especialmente no seu dereito á propiedade privada. No caso de que o soberano non cumpra esta función, o pobo ten dereito á insurrección e á anulación do contrato. Locke defende que calquera sistema político ten que distinguir tres tipos de poderes: lexislativo, executivo e federativo.

Poderes do Estado

• Lexislativo
• Executivo
• Federativo

Para Locke, os conceptos morais son produto da sociedade e non se corresponden con ningunha idea innata. Dependen, polo tanto, da educación e da cultura á que se pertenza. Desta forma, deixa aberta a porta ao relativismo moral.