Literatura Galega: Irmandades, Vangardas e Xeración Nós

Irmandades da Fala

Antón Noriega Varela (1869-1947)

Mestre e home vinculado ao agrarismo. Destacan dous títulos poéticos: Montañesas e Do ermo. É coñecido como o "Poeta da Montaña" pola temática da paisaxe montañesa na súa poesía. Na súa obra pódense distinguir dúas direccións:

• Poesía realista e costumista
• Poesía lírica pura

Ramón Cabanillas (1876-1959)

O poeta máis representativo desta etapa, alcumado o "Poeta de raza". Colaborou co agrarismo, as Irmandades e o grupo Nós. Sintetizou o mellor do noso Rexurdimento integrando dous tipos de elementos:

1. Elementos procedentes da tradición.
2. Elementos anovadores.

Xéneros poéticos de Cabanillas:

• Lírica: No desterro, Vento mareiro, Da terra asoballada (escrito en Cuba) e A rosa de cen follas.
• Narrativa: Especialmente Na noite estrelecida.

Outros autores das Irmandades

• Victoriano Taibo: Autor de Abrente.
• Gonzalo López Abente: Autor de Escumas da ribeira, Alento de raza e Do outono.

As Vangardas

1. Vangarda ecléctica

1.1 Neotrobadorismo

• Fermín Bouza-Brey (1901-1973): Iniciador do neotrobadorismo con Nao senlleira. Foi un importante colaborador do Seminario de Estudos Galegos.
• Álvaro Cunqueiro (1911-1981): A figura máis importante deste movemento. Destacan Cantiga nova que se chama Riveira e, despois da Guerra Civil, Dona do corpo delgado.

1.2 Hilozoísmo

• Luís Amado Carballo (1901-1927): Principal representante desta corrente. Obras destacadas: Proel e O galo.

2. Vangarda rupturista

• Manuel Antonio (1900-1930): De ideas republicanas e vinculado ao nacionalismo. Autor de Anacos do meu interior e Foulas. A súa obra máis importante é De catro a catro, fito fundamental da nosa literatura.

Xeración Nós

Vicente Risco (1884-1963)

Impulsor do grupo Nós. O ensaio foi o seu xénero máis representativo, con títulos como Teoría do nacionalismo galego, Nós, os inadaptados e Mittel-Europa. A súa narrativa está vinculada ao seu pensamento filosófico, abandonando o ruralismo en obras como Do caso que lle aconteceu ao Dr. Alveiros e O porco de pé.

Ramón Otero Pedrayo (1888-1976)

Cultivou todos os xéneros. A súa narrativa é a súa principal achega á nosa literatura:

• Novelas realistas: Retratan a vida da sociedade galega, como Os camiños da vida.
• Novelas culturalistas: Como Arredor de si.
• Ensaio: Salienta o seu Ensaio histórico sobre a cultura galega.

Castelao (1886-1950)

A figura máis importante, que supera amplamente o ámbito da literatura. A súa produción inclúe:

• Narrativa: Un ollo de vidro. Memorias dun esqueleto (primeira obra), Cousas (44 textos con debuxos), Retrincos (cinco contos) e a novela Os dous de sempre (protagonizada por Pedriño e Rañolas).
• Ensaio: Sempre en Galiza, a obra máis emblemática do pensamento galego.