Irmandades e Vangarda na Literatura Galega: Unha ollada á poesía do século XX
Irmandades: Un Rexurdimento Literario (1916)
As Irmandades da Fala, fundadas en 1916, tiveron como principal obxectivo a defensa e difusión do galego a través da súa práctica. No ámbito literario, as súas achegas foron significativas: renovación estética, formal e temática; promoción do galego mediante concursos, revistas e xornais; ampliación do número de lectores; expansión da lingua a novos xéneros; creación de editoriais; e tradución de obras europeas.
Noriega Varela e Ramón Cabanillas: Dúas Voces Poéticas
No xénero poético, destacan Noriega Varela e Ramón Cabanillas. Noriega Varela representa a transición do século XIX ao XX, e toda a súa obra poética recóllese no poemario Do Ermo, con poemas costumistas que reflicten a continuidade co século anterior e a dura vida do labrego. O resto dos seus poemas presentan unha natureza inanimada.
A obra poética de Cabanillas, influenciada por Rosalía de Castro e Curros Enríquez, divídese en poesía lírica e narrativa. Na lírica, inclúense composicións como O Desterro, seguindo tres liñas temáticas: a intimista, a costumista e a cívica. A súa poesía narrativa está formada por dúas composicións: O Bendito San Amaro, que recolle a vida deste santo galego, e Na Noite Estrelecida, unha revisión da materia de Bretaña medieval, galeguizándoa e integrándoa na cultura galega. Esta última está estruturada en tres sagas: A Espada Escalibor, O Cabaleiro do Santo Graal e O Soño do Rei Artur.
Poesía de Vangarda: Un Novo Rumbo no Século XX
O nacemento do século XX supuxo para Galicia un cambio importante no ámbito literario, producíndose un movemento de modernización da nosa literatura a todos os niveis. No ámbito poético, este movemento iníciase coa Xeración do 25 e os primeiros intentos de achegamento aos movementos de vangarda europeos, coa publicación das revistas Yunque e Alfar, onde se presentan as ideas vangardistas.
Correntes Vangardistas en Galicia
Dentro do movemento vangardista galego, distínguense varias correntes: a vangarda plena, representada polo creacionismo de Manuel Antonio; a vangarda matizada, representada polo hilozoísmo de Amado Carballo; e a vangarda creacionista, representada polo neotrobadorismo de Bouza Brey e Cunqueiro.
Influencias Medievais e Novos Camiños
A popularización dos cancioneiros medievais supuxo para as novas voces poéticas un achegamento á lírica medieval galega. Os poetas recuperan características da poesía medieval e aplícanas aos seus poemas actuais. A presenza da natureza e da sensualidade son constantes do hilozoísmo.
O movemento máis rupturista foi o creacionismo de Manuel Antonio, con De Catro a Catro. O último movemento é o surrealismo de Cunqueiro, en Poemas do Si e do Non. O hilozoísmo é empregado por Amado Carballo no seu libro Proel, que se basea no uso de elementos sensoriais, como as cores, para transmitir sensacións. No neotrobadorismo, debido ao descubrimento dos cancioneiros medievais, moitos poetas galegos utilizaron nos seus poemas elementos da lírica medieval.