Irmandades da Fala e Ramón Cabanillas: Nacionalismo e Literatura

Irmandades da Fala

As Irmandades da Fala, fundadas en 1916 por Antón Villar Ponte, foron asociacións culturais e políticas que definían Galicia como unha nación con raza, lingua, territorio, historia, institucións e cultura propios. Con elas naceu o nacionalismo galego. Despois da Asemblea de Monforte de 1922, xurdiron dúas correntes: unha corrente política, liderada polos irmáns Villar Ponte, e unha corrente culturalista, liderada por Vicente Risco. Risco consideraba que o labor prioritario debía ser a cultura galega. Na etapa culturalista, os homes de Nós exerceron grande influencia e xurdiron as editoriais Celtiga e Lar. En 1931, coa fundación do Partido Galeguista, as Irmandades integráronse nel.

Literatura Galega do Rexurdimento

No referente á literatura galega, pódese dicir que o Rexurdimento rematou en 1917 coa morte de Eduardo Pondal. Os autores inmediatamente posteriores continuaron a obra dos mestres do século anterior, como Lamas Carvajal (Saudades gallegas) ou Leiras Pulpeiro (Cantares gallegos).

Ramón Cabanillas: O Poeta da Raza

Ramón Cabanillas é o autor máis destacado desta época. Estudou no Seminario de Santiago e logo traballou na burocracia. Emigrou a Cuba, onde se deu a coñecer como poeta. Nos seus tres primeiros libros, No desterro (1913), Vento mareiro (1915) e Da terra asoballada, preséntase como un poeta civil que pon a súa poesía ao servizo da sociedade, aínda que tamén hai espazo para poemas de liña intimista.

Na década seguinte publicou outras obras como:

• O bendito San Amaro (1926): Poema narrativo longo de ton popular que lembra os romances de cego.
• Na noite estrelecida (1926): Obra na que Cabanillas galeguiza o tema artúrico.
• A rosa de cen follas (1927): Libro intimista de grande elegancia e sinxeleza formal.

Despois da guerra publica:

• Antífona da cantiga (1951): Antoloxía de cantares populares precedidos dun prólogo.
• Versos de alleas terras e tempos idos (1955): Selección de textos de autores estranxeiros traducidos ou versionados por Cabanillas.
• Samos (1958): Adicado ao mosteiro de Samos.

Ademais, compuxo pezas teatrais como A man da santiña (1921) e O mariscal (1926), que narra o episodio da execución do mariscal Pardo de Cela por orde dos Reis Católicos.