Empirismo de David Hume: Tratado da Natureza Humana

David Hume e o Empirismo

David Hume (1711-1776), filósofo escocés e figura clave do empirismo, buscou sentar as bases dunha ciencia da natureza humana similar ao método de Newton para as ciencias naturais. Este proxecto culminou na súa obra principal, o Tratado da Natureza Humana. Hume defendeu que o coñecemento provén das impresións captadas pola experiencia, en contraposición ao racionalismo. Desenvolveu un empirismo radical que buscaba entender os elementos, as combinacións e os límites do coñecemento humano.

Tratado da Natureza Humana e a Orixe do Coñecemento

No Tratado da Natureza Humana (1739-1740) e na Investigación sobre o coñecemento humano (1748), Hume propuxo que todo coñecemento provén da experiencia sensorial, diferenciando entre impresións vivas e ideas menos intensas. Analizou a causalidade como un hábito mental e rexeitou as certezas absolutas, defendendo un enfoque crítico e probabilístico. Hume foi influído por Aristóteles e o nominalismo de Ockham, e á súa vez influíu en Kant, quen criticou a súa destrución do principio de causalidade, e no positivismo lóxico do Círculo de Viena, ao cuestionar as afirmacións metafísicas e propoñer a verificación empírica como criterio de significado.

Conceptos Clave na Filosofía de Hume

• Substancia: En Aristóteles e Descartes, a substancia é aquilo que non necesita outra cousa para existir. Para Hume, é unha suma ou agregado de ideas simples derivadas das impresións.
• Accidentes: En Aristóteles, todo aquilo que remite á substancia, como as accións, os modos, as relacións ou o resto de predicados. Descartes chama modos ás modificacións non esenciais das mentes e dos corpos. Así como na mente suceden diversos tipos de vivencias (pensar, imaxinar…), no corpo tamén se suceden cambios de cantidade, forma…
• Impresións: Son as percepcións vividas e nítidas. Son de dous tipos: externas ou sensacións (unha cor, un ruído…) e internas ou de reflexión (dor, tristura…).
• Ideas: Poden ser simples ou complexas. As ideas simples representan as impresións (idea de cor, de tamaño…). As ideas complexas son unha suma ou agregado de ideas simples que serven para representar as substancias.
• Contigüidade: Inmediación ou proximidade entre dúas cousas.
• Causalidade: Para Hume, é unha relación que establecemos entre dous sucesos mediante unha asociación de ideas por crenza ou costume, polo cal un considerámolo causa e o outro efecto.

Conceptos Políticos

• Monarquía Absoluta: Forma de goberno na que o rei ou monarca asume a totalidade do poder e os demais integrantes están suxeitos a el (son súbditos).
• Sociedade civil ou política: Forma de organización social que dá lugar ás repúblicas, na que os individuos son cidadáns e teñen dereito á participación política, non estando suxeitos á autoridade máis que pola vontade de pertencer a ela.
• Estado de Natureza: Situación na que se atopa o ser humano antes da conformación de Estados e na que prima a lei da supervivencia e as leis biolóxicas.
• Príncipe: Sinónimo de monarca, o representante dunha dinastía que exerce o poder lexitimado polo dereito divino.

Estrutura Argumentativa

• Tese inicial: Liñas 1-3
• Argumento 1: Definición de sociedade civil (liñas 3-7)
• Argumento 2: Non ter un poder común sitúa aos homes no estado de natureza (liñas 7-9)
• Conclusión: O príncipe atópase en estado de natureza respecto dos súbditos.