Economía e Sociedade na Monarquía Hispánica: Séculos XVI e XVII

Economía e Sociedade na Monarquía Hispánica (Séculos XVI-XVII)

Século XVI: Expansión e Contradicións

A demografía e a poboación aumentan moi pouco. Aproximadamente o 75% da poboación residía en Castela, incluíndo Portugal, que formaba parte da Coroa Española nese momento. A poboación era escasa en xeral.

Agricultura e Gandería

Houbo unha expansión das terras de cultivo, xa que se ampliaron as áreas dispoñibles. Tálanse bosques que servían para a construción de barcos, debido a dúas razóns principais:

• Necesidades da Armada.
• Ampliación das terras agrícolas.

A gandería tamén experimentou un notable aumento, chegando a uns 2,5 millóns de cabezas de gando.

Artesanía e Comercio Americano

A artesanía aumentou pola demanda americana, xa que necesitaban ferramentas e mobles que alí non se producían. A cambio, América enviaba ouro e prata que chegaban en grandes galeóns, protexidos pola Armada.

Balance Económico e Crise Financeira

Sen embargo, o balance económico era un desastre. Os soldos non chegaban para cubrir as necesidades básicas, o que levou a unha situación de bancarrota. Canto máis ouro e máis prata chegaban, máis pobre se facía o Estado. En España, resultaba máis barato comprar produtos fóra que producilos internamente. O ouro e a prata, en lugar de quedar no país, ían parar a Italia e outras rexións.

O Estado non tiña diñeiro. Filipe II pedía préstamos que non podía devolver, o que provocaba que os banqueiros alemáns deixasen de financiar as minas, que eran explotadas durante só uns 100 anos, dependendo do contrato.

A Sociedade Estamental

Na sociedade, existían os estamentos privilexiados: a nobreza e o clero. Estes grupos non pagaban impostos (aínda que o clero podía ter algunhas contribucións específicas) e gozaban de numerosos privilexios. Por exemplo, os xuíces podían cometer delitos e saír impunes.

Despois estaban os non privilexiados, que soportaban todo o peso dos impostos. Este grupo incluía:

• As xentes das cidades: a burguesía e os artesáns.
• No rural: o campesiñado.

Filipe II, para recadar máis diñeiro, inventou novos impostos e chegou a vender títulos de nobreza.

Século XVII: Crise Xeneralizada e Adaptacións

Crise Económica e Expulsión dos Mouriscos

O século XVII caracterizouse por unha crise económica xeneralizada. Un dos factores clave foi a expulsión dos mouriscos, que se dedicaban principalmente á agricultura, especialmente ao cultivo de arroz e aceite.

Excepcións e Novas Culturas

Galicia e o Norte salvábanse desta crise porque, neste momento, introduciuse un novo cultivo: o millo. Primeiro usábase como alimento para os animais e despois para o consumo humano, o que supuxo unha mellora na dieta e na economía local.

Aumento dos Privilexiados e Presión Fiscal

Na sociedade, aumentaron os privilexiados (nobreza e Igrexa) porque o Estado necesitaba cartos e vendía os títulos nobiliarios. Como consecuencia disto, o Estado exerceu moita máis presión sobre os campesiños. Se antes pagaban moitos impostos, agora pagaban máis aínda.