Descartes: Racionalismo, Método e Dúbida Metódica

Descartes: Racionalismo e Filosofía Moderna

Descartes é o fundador do racionalismo e da filosofía moderna. O fracaso dos métodos siloxísticos e da física aristotélica fixo necesario un novo método para interpretar a realidade, o que supón a confianza na razón.

Para Descartes, a verdade non depende da natureza do obxectivo investigado, senón do método empregado para conseguila. Para el, o único saber certo é a ciencia matemática, pois afirma que a matemática non depende da natureza do obxecto de estudo, senón do método empregado para conseguilo: o método dedutivo.

Para resolver o problema do coñecemento, o que se debe facer é fixarse no método que emprega a matemática e aplicalo a todos os ámbitos do saber. Non hai métodos distintos para cada ciencia; hai un único método que se corresponde coa unidade do saber e que se pode aplicar a cada rexión do coñecemento.

O Método Cartesiano: Regras para a Busca da Verdade

O método cartesiano é un conxunto de regras que guían a mente na busca da verdade:

• 1ª Regra: Evidencia

  Só debemos aceptar como verdadeiro o que é evidente. Esta evidencia prodúcese na intuición e caracterízase pola claridade e a distinción. Unha idea é clara cando podemos advertir os seus elementos sen ningunha dúbida, e será distinta cando apareza claramente diferenciada.

• 2ª Regra: Análise

  Consiste en descompoñer o complexo nos seus elementos simples, que poderán ser intuidos como ideas claras e distintas (evidentes).

• 3ª Regra: Síntese

  Ao chegar aos elementos simples dun problema, hai que reconstruílo en toda a súa complexidade, deducindo todas as ideas e consecuencias. É un proceso ordenado de dedución no que unhas ideas encadéanse a outras necesariamente.

• 4ª Regra: Enumeración

  Comprobación do proceso analítico-sintético. Intenta abarcar de maneira intuitiva a globalidade do proceso que se está estudando. Unha vez comprobado, pódese estar seguro da súa certeza.

As catro regras responden a dúas operacións básicas da razón: a intuición (as dúas primeiras) e a dedución (as dúas últimas).

A Dúbida Metódica de Descartes

De acordo co que afirma nas súas regras, Descartes considera que non debe admitir como certo nada que non sexa absolutamente evidente. Para asegurarse diso, establece un principio coñecido como a dúbida metódica.

Descartes adopta a dúbida como método para acadar unha verdade absolutamente evidente da que ninguén poida dubidar. Descartes aplica a dúbida metódica de xeito gradual:

1. Primeiro, comeza dubidando dos nosos sentidos.
2. Logo, dubida da razón.
3. Despois, argumenta que nin sequera temos a certeza de que o mundo real que percibimos exista realmente.
4. Por último, dubida de se existe un xenio maligno.

Pode dubidar de todo: dos sentidos, da razón, da existencia dun deus maligno que nos fai dubidar, de se estamos soñando ou non... pero non pode dubidar de que está dubidando e de que pensa. Chega á conclusión de: "Penso, logo existo". Polo tanto, conclúe que é unha substancia que pensa.