Corpo, Mente e Conciencia Humana: Unha Análise Filosófica

Corpo e Mente

O corpo: A física e a química mostran que os compoñentes últimos do corpo son os átomos e as moléculas, que se encontran presentes en todos os corpos. Por iso, somos unha parte da natureza material. O corpo humano non é materia inerte, senón materia viva. Como organismo vivo que é, o corpo desenvolve unhas funcións. Vivimos, sentimos e coñecemos a través do corpo. O noso corpo é un instrumento indispensable para poder vivir. O corpo é imprescindible para sentir o mundo. Estamos encadeados nun corpo, como sostén Ponty.

A mente: Para o ser humano non só é un corpo, senón que tamén ten o que denominamos mente. O termo mente designa o conxunto de actividades propias da intelixencia e da afectividade humanas, que procesan a información do mundo exterior e dirixen as funcións vitais. Recibiu nomes variados, como alma ou espírito. En moitas ocasións considerouse superior ao corpo e distinta del. Actualmente, ningunha discusión acerca da mente pode sosterse sen ter en conta o cerebro. Este é o órgano máis complexo do ser humano, e fai posible exercer as funcións intelectuais, afectivas e motoras da nosa vida. A comezos do século XX, Ramón y Cajal estudou, por primeira vez, a orixinalidade das células cerebrais, ou neuronas, as súas conexións, e o sorprendente funcionamento do cerebro. Desde entón, as ciencias do cerebro progresaron moito.

Relación entre Corpo e Mente

• Monismo: Afírmase que a mente e o corpo son aspectos distintos dunha mesma realidade. (Esta realidade pode ser material, mental ou espiritual.)
• Dualismo: Di que a mente e o cerebro son dúas realidades diferentes, cada unha delas ten as súas regras propias.
• Fisicalismo: Sostén que a actividade mental depende do cerebro e que pode explicarse mediante causas físicas. (Non admite a separación dualista entre eles; ambos manteñen unha relación de dependencia e redúcense a unha base física.)

Conciencia Humana: Reflexiva e Intencional

A conciencia é un dos trazos específicos do ser humano. Permítenos darnos conta de algo. E fai posible manter unha relación especial co mundo exterior e con nós mesmos. Fai posible que nos concibamos como suxeitos independentes: somos algo en canto temos conciencia daquilo que somos. Como toda actividade mental ten unha base filosófica no cerebro. Nela inflúen o ambiente, as condicións mentais da nosa vida. É fonte de coñecemento pero tamén produce ilusións.

A Conciencia Reflexiva

A conciencia é unha actividade mental que permite unha volta a si, unha re-flexión. Ter conciencia implica volver sobre un mesmo. Supón darse conta; é dicir, darse unha razón a si mesmo de algo, explicarse algo, pensar esa explicación. A conciencia permite pensar sobre a realidade exterior, sobre os outros seres humanos e sobre o que somos.

• Conciencia inmediata: Posibilidade de coñecer e advertir a nosa propia presenza. Chámase inmediata porque aparece sen necesidade de ningún intermediario.
• Conciencia mediata: Esixe intermediarios: a realidade exterior e a actividade doutros seres humanos.

A Conciencia Intencional

A comezos do século XX, Brentano e Husserl afirmaron que a conciencia non é unha substancia ou unha realidade encerrada en si mesma, senón unha realidade intencional. Toda conciencia posúe sempre unha intención que di: é unha conciencia de algo; diríxese a un obxecto diferente a ela mesma. Quen ten conciencia atópase sempre en relación con outras cousas e con outros seres vivos. A conciencia é, entre outras cousas, a capacidade de crear relacións.