As Cinco Vías de San Tomé de Aquino para Probar a Existencia de Deus

San Tomé propón cinco vías para demostrar a existencia de Deus. Trátase de razoamentos que teñen sempre a mesma estrutura; pártese dun feito de experiencia e procédese á demostración polo principio de causalidade eficiente, móstrase a imposibilidade dunha cadea de causas infinita e finalízase cunha conclusión que define algunha calidade de Deus.

1. A Vía do Movemento: O Primeiro Motor Inmóbil

   Consta polo testemuño dos sentidos que no mundo hai cousas que se moven. Todo o que se move é movido por outro. Ser movido require estar en potencia e para mover é necesario estar en acto. É imposible que unha cousa sexa ao mesmo tempo e da mesma maneira motor e cousa movida, polo que non se pode seguir esta cadea indefinidamente; é máis, se non houbese un primeiro motor non existirían tampouco os motores intermedios. Por conseguinte, cómpre chegar a un primeiro motor, acto puro, que non sexa movido por ninguén, e este primeiro motor é o que todos chaman Deus.

2. A Vía da Causa Eficiente: A Primeira Causa

   Atopamos que neste mundo do sensible existe unha orde no encadeamento das causas eficientes. Non é posible que unha cousa sexa causa de si mesma porque sería anterior a si mesma. Tampouco é posible que a serie de causas infinitas se remonte ata o infinito porque sempre hai cousas subordinadas e, quitada a causa, quítase tamén o efecto e, se non existise unha causa primeira, non habería causas intermedias. Por conseguinte, é necesario admitir unha primeira causa eficiente, e esta é a que todo o mundo chama Deus.

3. A Vía da Continxencia: O Ser Necesario

   Na natureza atopamos cousas que poden ser ou non ser, posto que hai seres que nacen e que morren. É imposible que estes seres existan sempre porque o que é posible que non exista houbo un tempo en que non existía. Se non existise ningún ser, ningunha cousa empezaría a existir e agora nada existiría, o que é falso. Por conseguinte, non todos os seres son posibles ou continxentes; é preciso que na natureza haxa un ser necesario. Un ser que non teña a causa da súa necesidade fóra de si senón en si mesmo e sexa causa da necesidade dos demais; e este ser necesario é ao que todo o mundo chama Deus.

4. A Vía dos Graos de Perfección: O Ser Perfectísimo

   Obsérvase na natureza seres que son máis ou menos bos, nobres e verdadeiros ca outros, e igual ocorre con outras calidades. O máis e o menos pódelles atribuír segundo a proximidade que teñan con respecto ao que é o máximo; por exemplo, un obxecto é máis ou menos cálido segundo se aproxime ao máis cálido por excelencia. Existe, por conseguinte, algo que é o verdadeiro, o nobre, o bo por excelencia, causa da bondade e de todas as perfeccións dos seres; e este é o ser que todo o mundo chama Deus. Aínda que nesta vía non aparece explicitamente o principio de imposibilidade, é evidente que, se non existise tal ser perfectísimo, sería imposible atribuír ningún tipo de perfección aos seres, pois non habería referente co que facer a comparación.

5. A Vía da Finalidade: O Gobernante Intelixente

   Vemos na natureza que seres desprovistos de coñecemento, como os corpos naturais, actúan por un fin, non por casualidade senón intencionadamente. O que carece de coñecemento non pode tender a un fin se non o orienta alguén que teña coñecemento, igual que o arqueiro dirixe a frecha cara ao branco. Por conseguinte, existe un ser sumamente intelixente que dirixe todas as cousas ao seu fin; e a este ser é ao que lle chamamos Deus. Non se menciona explicitamente o principio de imposibilidade, pero é evidente que se non existise esta intelixencia ordenadora, sería imposible que houbese unha orde no Universo.