Castelao e as Variedades da Lingua Galega: Guía de Estudo

A Lingua Galega e as Súas Variedades

A lingua presenta variacións que se poden clasificar segundo diferentes eixes:

Tipos de Variedades Lingüísticas

• Variedades temporais ou históricas: Corresponden ás variacións dunha lingua ao longo do tempo.
• Variedades xeográficas (Dialectos): Son as variantes que unha lingua presenta nas distintas zonas xeográficas nas que se fala. A este tipo de variedades tamén se lles chama dialectos.
• Variedades socioculturais (Sociolectos): Son distintas maneiras de falar, relacionadas co nivel cultural e social do falante.
• Variedades situacionais (Rexistros): Corresponden aos diferentes rexistros que o falante emprega dependendo da situación comunicativa.

Variedades Socioculturais (Niveis de Rexistro)

Distínguense catro niveis principais:

1. Nivel culto: Corresponde ás persoas que teñen un alto nivel cultural e exprésanse nunha lingua coidada e correcta.
2. Nivel medio: Corresponde á lingua estándar.
3. Nivel popular: É o propio das persoas con escasa formación lingüística.
4. Nivel vulgar: É o propio de falantes carentes de instrucións que, debido ao descoñecemento das normas lingüísticas, cometen incorreccións.

Variedades Situacionais (Rexistros)

• Rexistro formal: Propio das situacións solemnes nas que hai que coidar a expresión e a forma da mensaxe.
• Rexistro informal: É a variedade máis empregada, sobre todo na lingua oral.

Alfonso Daniel Rodríguez Castelao: Biografía e Obra

Traxectoria Vital e Política

Castelao nace en Rianxo no seo dunha familia mariñeira. Reside na Pampa Arxentina, onde emigrara seu pai. De volta en Galicia, estuda o Bacharelato e a carreira de Medicina en Santiago. Marcha a Madrid para cursar o doutoramento e, de regreso en Rianxo, exerce a medicina durante algún tempo, pero abandona definitivamente a profesión para ingresar por oposición no Instituto Xeográfico e Estatístico.

Durante estes anos participa no sindicato Acción Galega e ingresa no galeguismo ao entrar en contacto coas Irmandades da Fala, iniciando un intenso labor político que continuará ata a súa morte. Comeza tamén a súa relación co grupo ourensán de Risco, Otero, Cuevillas e Losada, e en 1920 faise cargo da dirección artística da revista Nós. En 1923 entra a formar parte do Seminario de Estudos Galegos.

Tras o remate da ditadura de Primo de Rivera, incrementa a súa actividade política e participa en 1931 na creación do Partido Galeguista. En 1934, coa chegada ao poder da dereita, perde o seu escano e é desterrado a Badaxoz. En 1936 volve ser elixido deputado polo Partido Galeguista. No exilio continúa desenvolvendo un intenso labor político.

Obra Literaria de Castelao

Narrativa

• Un ollo de vidro: É unha novela curta de carácter humorístico centrada no tema de ultratumba. Un esqueleto narra a súa actual vida nun cemiterio.
• Cousas: Conxunto de 45 relatos breves acompañados de ilustracións.
• Retrincos: Colección de 5 relatos autobiográficos.
• Os dous de sempre: Presenta a biografía paralela de dous personaxes.

Teatro

• Os vellos non deben namorarse: Consta de 3 lances independentes pero de tema e estrutura semellante, encadrados entre un prólogo e un epílogo.

Ensaio

Os seus ensaios máis destacados son:

• Diario
• As cruces de pedra na Bretaña
• Sempre en Galiza: Son catro libros nos que o autor expón o seu pensamento político e presenta a historia, a cultura e os problemas de Galicia desde unha óptica nacionalista.
• As cruces de pedra na Galiza

Castelao tamén foi pintor, debuxante e caricaturista.