Cantigas Medievais Galego-Portuguesas: Tipos e Características

A lírica medieval galego-portuguesa é un dos legados máis ricos da nosa literatura. Dentro dela, atopamos diversas tipoloxías de cantigas que reflicten a sociedade e a cultura da época. A continuación, exploramos algúns dos seus subxéneros máis representativos.

Cantiga Burlesca ou de Escarnio

Se ben se trata de composicións subxectivas, nun número significativo de textos, a primeira estrofa presenta un papel introdutorio por unha importante interferencia da función narrativa. As súas características principais inclúen:

• A maior parte dos textos burlescos seguen este esquema: enunciación, paralelismo narrativo coa primeira estrofa e glosa irónica.
• O equívoco, a ironía e a parodia son elementos que enmarcan por excelencia o esquema do cancioneiro burlesco. Por exemplo, fronte ás formas «beldade fremosa», xorde a contraposición «feo, torpe».
• Trobadores e xograres non se detiveron á hora de botar man dun léxico explícito para levar adiante as súas críticas.
• A intención do cancioneiro burlesco raramente é moralizante; polo contrario, os trobadores pretendían facer rir aos oíntes.

Diferenza entre Cantigas de Escarnio e de Maldicir

É fundamental distinguir entre estes dous subxéneros satíricos:

• A cantiga de escarnio caracterízase polo emprego da diloxía, é dicir, a utilización dos diverxentes sentidos dun vocábulo.
• Pola contra, a cantiga de maldicir caracterízase porque a burla se leva adiante mediante unha linguaxe directa e explícita na que non hai lugar para as dúbidas nin os dobres sentidos.

A Tenzón: Diálogo Satírico

A tenzón é un conxunto das cantigas satíricas. Trátase dun subxénero de carácter dialogado, elaborado simetricamente por dous autores que pretenden defender cadansúa tese á vez que rexeitan outra que propón o contrario.

Cantigas de Santa María: O Legado Mariano de Afonso X

As Cantigas de Santa María son coñecidas a través de catro códices procedentes da corte de Afonso X.

Clasificación

• Cantigas narrativas: nas que o tema está formado polas loanzas de Santa María e numerosas historias, milagres e relatos relacionados coa Virxe.
• Cantigas líricas: que son poemas máis serios, místicos e profundos nos que se reflexiona sobre a Virxe e estas adoptan a forma de himnos sagrados interpretados na liturxia.

Fontes

As Cantigas de Santa María incorporan un amplo conxunto de lendas e tradicións, xa que Afonso X botou man de todo tipo de materiais que lle fosen útiles para levar adiante o seu proxecto enciclopédico arredor do mundo mariano.