Cançons de gesta e novelas de cavalaria: a materia de Bretaña na literatura medieval

Cançons de xesta e novelas de cabalaría

Ao redor dun personaxe lendario, o rei Artur, xerouse a coñecida como materia de Bretaña, un conxunto de narracións que tiveron moito éxito e popularidade por toda Europa. Son as novelas de cabalaría, protagonizadas por personaxes míticos en lugares exóticos e descoñecidos, con elementos moi marabillosos. Na nosa lingua destacan varias narracións en verso do século XIV, como Blandin de Cornualla, de autor anónimo, e a Faula, de Guillem de Torroella.

Os libros de cabalaría e a novela en prosa

A materia de Bretaña difundiuse por Europa e deu orixe aos libros de cabalaría, narracións en prosa que insisten no uso de elementos inverosímiles. A este xénero pertence o Amadís de Gaula, obra castelá do século XIV que tivo unha gran fama, incluso nas nosas terras.

Os libros de cabalaría reflicten a decadencia da cabalaría, que fora marxinada a partir do século XIV pola perda da súa función primitiva.

A obra máis representativa é o anónimo Lancelot en prosa, unha empresa xigantesca que quere transmitir unha impresión de verdade ao narrar a historia do rei Artur e os seus cabaleiros: trátase, en definitiva, de instalar a ficción nunha aparencia crecente de realidade histórica.

A poesía trobadoresca, no fondo, expresa os ideais da clase cabaleiresca. Non é estraño que, a partir do século XIV, a materia de Bretaña se converteu en modelo para unha cabalaría decadente e, por iso, progresivamente máis esportiva, adornada e luxosa.

A Faula: a materia de Bretaña na literatura catalá

Ao longo do século XIV podemos atopar mostras interesantes do impacto da materia de Bretaña na nosa literatura. É o caso da Faula, de Guillem de Torroella, un nobre mallorquín que, cando a escribe, aspira á cabalaría. Unha das calidades da obra é saber mesturar o mundo artúrico e a fantasía divertida do autor; así, o protagonista viaxa a lombos dunha balea, chega a unha illa encantada onde atopará árbores de froitos saborosos e animais fantásticos, como a serpe que fala e leva un brillante luminoso na cabeza. Finalmente, o rei Artur non morreu das súas feridas, senón que se refuxia na illa de Avalón coa súa irmá Morgana, que o salvara. E algún día volverá, cando as virtudes da cortesía reinen de novo no mundo cabaleiresco.