Análise da Obra e Lingua de Curros Enríquez: Un Legado Literario Galego

A Obra de Curros Enríquez: Un Legado Fundamental

A obra de Curros Enríquez está formada por dous libros principais: Aires da miña terra e O Divino Sainete, ademais dalgúns poemas compostos en diversas circunstancias.

Escribiu o seu primeiro poema en galego, A Cantiga. Posteriormente, participou no concurso literario organizado en Ourense cos tres poemas seguintes:

• A Virxe do Cristal
• Unha voda en Einibo
• O Gaiteiro de Penalta

O primeiro deles, A Virxe do Cristal, recrea a lenda da Virxe de Vilanova dos Infantes e é o máis destacable por varias razóns:

• Consumada elaboración poética con partes descritivas, narrativas e dialogadas.
• Constitúe un logro importante para consolidar o galego como lingua literaria.
• É o segundo poema narrativo da historia da literatura galega.
• Supón un traballo de recollida etnográfica.

A obtención do galardón e o éxito que acadou resultaron determinantes na escolla do galego como lingua literaria por parte de Curros, quen cultivaría despois poesía en castelán.

O Divino Sainete: Sátira e Crítica Social

O Divino Sainete é un poema narrativo dividido en nove partes: unha introdución e oito cantos. Nel dáse conta dunha imaxinaria peregrinación a Roma realizada polo autor, quen se serve de guía de Francisco Añón (ilustre escritor galego do século XIX) para celebrar o Xubileo.

A viaxe faise nun tren de sete vagóns, cada un dos cales representa un dos sete pecados capitais. Tomando como modelo a Divina Comedia de Dante nun ton satírico, Curros fai unha crítica á sociedade do seu tempo, sobre todo ao poder da Igrexa. Caricaturiza certos personaxes e institucións políticas e culturais da Galiza coetánea.

Destacamos a mención que se fai a Emilia Pardo Bazán, quen manifestara o seu desagrado pola obra poética de Curros e outros escritores galegos. É evidente a influencia de Dante desde o título.

Atópanse ecos doutros escritores como Victor Hugo e Guerra Junqueiro. O Divino Sainete inicia a liña satírica da moderna literatura culta en galego. A súa publicación non estivo exenta de polémicas motivadas pola crueza da crítica que encerra.

O Galego de Curros: Un Modelo para a Lingua Culta

Curros sabía a relevancia que tiña o seu labor literario de cara a un modelo de lingua culta que estivese por riba dos falares dialectais e servise de base para os que no futuro quixesen escribir en galego. Era bo coñecedor do galego oral e elaborou un discurso artístico valioso sen renunciar á sinxeleza e claridade lingüística, e tampouco á enxebreza e á riqueza idiomática.

O seu galego era menos castelanizado que o de Rosalía e máis rico que o de Pondal. As súas características principais son:

• Dialectismos

  Baséase na fala de Celanova, presentando trazos dialectais característicos desa zona.

• Popularismos e Vulgarismos

  Emprega a fala vulgar da zona de procedencia de cada un (punto de partida de todos os escritores do Rexurdimento e predecesores).

  • Realización da conxunción copulativa 'e' como 'i' ante vogal.
  • Aparición de formas populares.
  • Emprego de vulgarismos.
  • Abundancia de frases exclamativas cheas de espontaneidade coloquial.

• Vacilacións

  Dificultade na escolla entre moitas formas posibles:

  • Entre as formas galegas rematadas en -adel/-ude e as castelanizadas e vulgares en -a/-u.
  • Entre diversas solucións dialectais.

• Hiperenxebrismos

  Moi pouca presenza na obra de Curros, adoitan gardar relación coa adaptación do léxico culto.